Mijn held voor humor en timing in presentaties: Toon Hermans

Wie hebben mij als copywriter, storyteller en presentatiecoach gevormd? Wie zijn de helden op mijn levenspad? Tijdens mijn 10-minutenpresentatie bij Boomerang Eindhoven-Best heb ik antwoord gegeven op deze twee vragen. In een aantal afleveringen stel ik je voor aan inspirerende persoonlijkheden. Vandaag deel twee: cabaretier Toon Hermans (1916 – 2000), mijn inspiratiebron voor humor en timing in presentaties. Nog steeds luister ik naar zijn liedjes en bekijk ik op YouTube zijn conferences. Daarin sta ik niet alleen. Toon Hermans inspireerde ook cabaretiers als Youp van ‘t Hek, Jochem Myers en Theo Maassen. De laatste sloop Carré binnen om vanaf de trap zijn grote voorbeeld te zien.

Groei ontstaat door weerstand

Als storyteller gebruik ik graag het verhaalmodel ‘De Reis van de Held’ als kompas voor persoonlijke verhalen met plakkracht. Dit beproefde model komt uit de koker van literatuurwetenschapper Joseph Campbell (1904–1987). Hij bestudeerde mythen, sagen en sprookjes en ontdekte dat de kernstructuur van deze verhalen hetzelfde is. De reis van het hoofdpersonage verloopt volgens hem zelden in een rechte lijn naar het doel. Obstakels, twijfels en tegenslagen horen erbij. Het kantelpunt zit in het moment waarop de held zijn weerstand overwint. Vaak krijgt hij daarbij hulp uit onverwachte hoek. Dit moment van inzicht is de crux van goede storytelling. Als ondernemer bereik je ook met vallen en opstaan je doel.

Verwondering en ontroering

In mijn jeugd ben ik opgegroeid met de one-man-shows van Toon Hermans. Samen met Wim Kan en Wim Sonneveld behoort hij in de vorige eeuw tot de grote drie van het Nederlandse cabaret. Toon Hermans is de eerste van zijn generatie die een avondvullend programma samenstelt. In zijn shows combineert hij liedjes, conferences, mime, poëzie en typetjes. Franse chansons en clowns vormen voor hem een grote inspiratiebron. Zijn observaties van alledaagse dingen zijn vlijmscherp en vaak filosofisch getint. Geen satire, maar vooral verwondering en ontroering.

Timing in presentaties als kracht

Als je de shows van Toon Hermans bekijkt, valt direct zijn gevoel voor timing op. Het ziet er allemaal zo natuurlijk uit. Het tegendeel is waar: elke fractie van een seconde heeft hij grondig voorbereid. Toon Hermans speelt zo met pauzes, stiltes en vertraging. Met een guitige blik, een kleine aarzeling of een bewust gekozen stilte maakt hij een grap sterker. Zo creëert hij spanning, verrassing en ontlading. Toon Hermans demonstreert met speels gemak hoe belangrijk timing in presentaties is. Een goede timing is dus geen automatisme. Dat probeer ik studenten en ondernemers ook duidelijk te maken als ik workshops of masterclasses Overtuigend Presenteren geef.

5 argumenten voor een goede timing

Timing in presentaties is dus cruciaal, zeker als die gebaseerd zijn op Storytelling. Graag zet ik 5 goed onderbouwde argumenten op een rij waarom timing de doorslag geeft of een verhaal wel of niet beklijft.

• De eerste seconden zijn bepalend: onderzoek laat zien dat je publiek binnen enkele seconden een oordeel velt over jou als spreker. Wat je als eerste vertelt, heeft een enorme invloed op je overtuigingskracht. Kortom, je goed getimede blikvanger (hook) moet dus direct spanning, herkenning en emotie oproepen.
• Narrative transportation: persoonlijke verhalen in een presentatie werken zo goed, omdat luisteraars worden ‘meegezogen’ in je verhaal. Dit proces heet ‘narrative transportation’ of mentale onderdompeling. De opbouw van je verhaal (tempo, spanningsboog en cliffhangers) bepaalt of je de luisteraar meekrijgt. Ga je te snel, dan neemt de betrokkenheid af. Ga je te langzaam, dan haken mensen ook af.
• Emotie vergroot impact: het is belangrijk om met de juiste emotie je verhaal te vertellen. Als je boos of verdrietig bent, hoort daar een andere emotie bij dan als je blij en opgelucht bent. Het publiek voelt die emotie aan. Werk in je presentatie naar die emotie toe, dan vergroot je de kans dat je luisteraars echt raakt.
• Vergroot herkenning en begrip: een verhaal krijgt plakkracht als je je aan de spelregels van Storytelling houdt. Verhalen werken het best als die volgens de volgorde ‘Begin – Conflict – Oplossing’ verlopen. Ons brein is hierop afgestemd. Met de juiste timing voorkom je dat je publiek de rode draad kwijtraakt.
• Behoud de regie: de volgorde en timing van elementen bepalen of de aandacht van je luisteraars stijgt of wegzakt. Het is de kunst om je informatie goed te doseren. Een slechte timing zorgt voor verveling. De juiste opbouw (opening – ontwikkeling – climax – afsluiting) houdt de aandacht van begin tot einde vast.

Zeggingskracht

Van Toon Hermans heb ik dus geleerd dat de zeggingskracht van een verhaal niet alleen in de woorden zit die je uitspreekt. De timing en de stiltes die je laat vallen zijn zeker zo belangrijk voor de beoogde interactie. In mijn presentaties, Pecha Kucha’s, Elevator Pitches en verhalen gebruik ik die stilte bewust. Niet om spanning te creëren, maar om ruimte te maken voor het publiek om te voelen en te begrijpen wat ik precies zeg. Samenvattend laat ik graag mijn grote inspiratiebron aan het woord: ‘Het gaat niet om wat je zegt, maar om wat je even niet zegt.’

Heldenreeks

Benieuwd naar de eerder verschenen delen in deze reeks? Lees dan:

• Johan Cruyff: mijn held voor coaching en talentontwikkeling