Creatief leren denken? Doorbreek 5 vastgeroeste denkpatronen

Als ik in Athene ben, staat een bezoek aan de Akropolis vanzelfsprekend op het programma. De 156 meter hoge, ‘heilige rots’ is overal in de Griekse hoofdstad te zien en nodigt uit tot een beklimming. Vanaf de westkant beklim ik de Akropolis. De route voert door smalle, idyllische straatjes met witte huisjes, blauwe deuren en veel prachtige bloemen. De klim zelf is een kuitenbijter. De laatste loodjes zijn echt zwaar. De overeenkomst met creatief denken lijkt gezocht. Toch zijn er opvallende gelijkenissen: succesvol creatief leren denken kost bloed, zweet en tranen. Je bedenkt niet zomaar een concept of een idee. Je moet er wel moeite voor doen.

Train je brein

Als ik eindelijk boven ben, volgt de beloning. Het uitzicht over de stad is prachtig. Nog mooier is het om oog in oog te staan met al die indrukwekkende bezienswaardigheden uit de klassieke oudheid. Denk aan het Parthenon, de Nike-tempel of het Erechtheion. Ik ken deze overblijfselen vooral van de diaserie die mijn docent Kunstgeschiedenis tijdens mijn opleiding liet zien. Stuk voor stuk zijn ze ooit gebouwd om de Griekse Goden te vereren of gunstig te stemmen. Zo’n fysieke inspanning vraagt om een goede lichamelijke conditie. Voor creatief denken geldt dat ook. Je moet je brein blijven trainen om tot nieuwe inzichten te komen. Dat gaat niet van vandaag op morgen. Succesvol creatief leren denken kost tijd.

Ook jij kunt creatief denken

Kortom: succesvol creatief leren denken én het beklimmen van de Akropolis of een andere berg vertonen veel overeenkomsten. Het kost bloed, zweet en tranen om de top te bereiken of een topidee te bedenken. Op papier of op het beeldscherm klinkt dat heel eenvoudig. Sterker nog: veel mensen denken dat creatief denken als eigenschap alleen weggelegd is voor een selecte groep kunstenaars, schrijvers, ontwerpers, musici of regisseurs. Niets is minder waard. Ook jij hebt het in je om creatief te denken. Het is een vaardigheid die je moet leren ontwikkelen. Dat proces vraagt om toewijding, doorzettingsvermogen en het vermogen om een aantal obstakels in je manier van denken te omzeilen.

Verdieping in creatief denken

Als ik naar mezelf kijk, dan ben ik veel creatiever dan in het begin van mijn carrière. 25 jaar geleden. Als jonge tekstschrijver kreeg ik natuurlijk ook de opdracht om originele ideeën en invalshoeken te bedenken. Veel ideeën bleven aan de oppervlakte, vaak waren het clichés die als eerste uit mijn koker kwamen. Het was dus de hoogste tijd om me te verdiepen in creatief denken. Niet om de nieuwe Van Gogh, Tarantino of W.F. Hermans te worden. Nee, ik was vooral op zoek naar een andere manier van denken, ik had behoefte aan tips en tools om vastgeroeste patronen te doorbreken en ik was nieuwsgierig naar het bekende ‘magische gevoel’ buiten mijn comfortzone. Door boeken over creatief denken te lezen, workshops te volgen en vooral heel veel te oefenen, denk ik nu anders en creatiever dan 25 jaar geleden.

Denkpatronen doorbreken

Durf jij de uitdaging van creatief denken aan? Doorbreek dan onderstaande 5 vaak vastgeroeste denkpatronen en ontgrendel je creatieve denkvermogen.

1. Sociale conditionering: op de basisschool, de middelbare school en het (hoger) beroepsonderwijs leren we vooral dat begrijpend lezen, rekenen (of wiskunde) en Engels de belangrijkste vakken zijn. In vergelijking met deze kernvakken is er weinig aandacht voor creativiteit. Handvaardigheid, tekenen en muziek krijgen nog wat aandacht in de onderbouw, maar vaak op een gestandaardiseerde manier. Jammer dat kinderen niet veel vaker hun fantasie en verwondering mogen aanspreken.
2. Faalangst: in Nederland zijn we opgegroeid in een cultuur waarin veel mensen zichzelf nuchter vinden en ‘doe maar gewoon, dan doe je al gek genoeg’ een gevleugeld uitspraak is. Veel mensen schamen zich om iets geks te doen. Ga je aan de slag met creatief denken, dan is het juist de bedoeling om met creatieve ideeën op te proppen te komen. Beoordelen of veroordelen van gekke ideeën vindt pas later plaats. Vaak is een gek idee de eerste aanzet tot een originele oplossing.
3. Veilige comfortzone: mensen acteren graag routinematig of op de automatische piloot. En dat is een gemiste kans. Niet voor niets stelt Albert Einstein: ‘Als je doet wat je altijd deed, krijg je wat je altijd kreeg. Anders denken voelt ongemakkelijk en roept weerstand op. Buiten je comfortzone weet je niet wat je te wachten staat. Dat vraagt om durf. Kortom, verlaat je geitenpad en sla onbekende wegen in.
4. Gebrek aan inspiratie: veel mensen lopen vast als ze de opdracht krijgen om te brainstormen en nieuwe ideeën te bedenken. Dat is niet zo gek: het creatieve proces is geen geplaveide weg zonder hobbels en valkuilen. Je hebt richting, structuur en een helpende hand nodig om originele ideeën te bedenken. Bovendien is er een groot altijd oefeningen beschikbaar om je brein ‘op te warmen’ en te prikkelen om tot nieuwe inzichten te komen. En lest best: samen bereik je meer dan alleen, samen bedenk je een veelvoud aan ideeën, omdat je elkaar inspireert.
5. Doorzettingsvermogen: creatief denken is geen eenmalige gebeurtenis, het is een proces waar je tijd en energie in moet steken. Rome en Parijs zijn ook niet op één dag gebouwd. Het is zo gemakkelijk om bij de eerste tegenslag of teleurstelling op te geven. Er zijn zoveel dingen die je met vallen en opstaan hebt geleerd, denk aan fietsen, autorijden of het versieren van je eerste (grote) liefde. Zit dus niet bij de pakken neer, ga door en blijf in jezelf vertrouwen.

Zelf creatief leren denken?

Samenvattend: voor zowel creatief denken als het beklimmen van een berg als de Akropolis geldt: na de transpiratie volgt de inspiratie. Of met andere woorden: als je bereid bent om te zwoegen, is het uitzicht of resultaat daarna oogverblindend mooi. Bij netwerkbijeenkomsten maak ik wel eens gebruik van een klein schatkistje met een dubbele bodem. Ons brein is ook een schatkistje, alleen blijven veel ideeën aan de oppervlakte als mensen hun schatkistje openen: clichés en platgetreden paden zijn het gevolg. Het is juist de kunst om dieper te graven en onder die dubbele bodem te kijken. Ik beloof je: je zult jezelf verbazen, als je maar doorzet. Heb je hulp nodig bij creatief leren denken? Bel (06) 53 22 60 82 of vul het contactformulier in om een afspraak te maken.