Schrijf actief: 10 goede redenen om lijdende vorm te vermijden

Ben je graag actief bezig als voetballer, mountainbiker of wandelaar? Of lig je liever in een hangmat een boek te lezen of op de bank televisie te kijken. In het dagelijkse leven is het goed om inspanning en ontspanning af te wisselen. Sterker nog: na een flinke fysieke of geestelijke inspanning hebben je lichaam en geest ontspanning nodig. Als je een tekst leest of beluistert, is die actieve stijl ook belangrijk. Het werkt niet ontspannend als je je flink moet inspannen om een tekst te begrijpen. Actief taalgebruik heeft veel voordelen boven zinnen met een lijdende vorm. In dit artikel zet ik 10 goede redenen op een rij waarom het verstandig is de lijdende vorm te vermijden en actief te schrijven. Bij elke reden geef ik een concreet voorbeeld ter verduidelijking. Je lezer en of luisteraar zullen je dankbaar zijn.

Reden 1 – Teksten zijn duidelijker

Actieve zinnen zijn vaak duidelijker en dus gemakkelijker te begrijpen dan passieve zinnen. In een actieve zin is direct duidelijk wie de handeling uitvoert: het onderwerp van de zin.

• Passieve zin: Het beslissende doelpunt in de halve finale werd gemaakt door Frenkie de Jong.
• Actieve zin: Frenkie de Jong maakte het beslissende doelpunt in de halve finale

In de passieve zin is ‘het beslissende doelpunt’ het onderwerp. In de actieve zin is ‘Frenkie de Jong’ het onderwerp.

Reden 2 – Verantwoordelijkheid is helder

Actieve zinnen benadrukken de verantwoordelijkheid die het onderwerp in een zin heeft. Laat je het onderwerp achterwege in een passieve zin, dan weet je niet wie deze verantwoordelijkheid draagt.

• Passieve zin: In de verdediging van Oranje worden onnodige fouten gemaakt.
• Actieve zin: Matthijs de Ligt maakt in de verdediging van Oranje een onnodige fout.

In de passieve zin is niet duidelijk wie de fout maakt, omdat de zin geen onderwerp heeft. In de actieve zin is direct duidelijk dat ‘Matthijs de Ligt’ als onderwerp de fout maakt.

Reden 3 – Meer zeggingskracht

Actieve zinnen hebben vaak meer zeggingskracht en daadkracht dan passieve zinnen. Een zin klinkt veel krachtiger als je – net als bij reden 2 – het onderwerp duidelijk omschrijft en verantwoordelijk maakt voor de handeling. In de voorbeeldzinnen gaat het over ‘het oplossen van problemen’.

• Passieve zin: Het probleem wordt opgelost door het team.
• Actieve zin: Het team lost het probleem op.

In de actieve zin benadruk je de daadkracht van het team. De passieve zin is veel algemener van aard, waardoor deze daadkracht minder is.

Reden 4 – Efficiëntere overdracht boodschap

Actieve zinnen zijn doorgaans beknopter en bevatten minder woorden dan passieve zinnen. In de praktijk leest of luistert dat veel prettiger.

• Passieve zin: In verband met het slechte weer wordt door de trainersstaf de training uitgesteld.
• Actieve zin: De trainersstaf stelt de training uit in verband met het slechte weer.

Met de actieve zin breng je als schrijver of spreker de boodschap veel efficiënter over. In de passieve zin weet je pas aan het einde dat ‘de trainersstaf’ verantwoordelijk is voor de beslissing.

Reden 5 – Meer focus op het onderwerp

Actieve zinnen leggen veel meer de nadruk op het onderwerp van de zin. Het voordeel van deze focus is dat je je als lezer beter concentreert op wat echt belangrijk is in een zin.

• Passieve zin: Er wordt gesproken over nieuwe maatregelen tegen hooligans door de politie.
• Actieve zin: De politie bespreekt nieuwe maatregelen tegen hooligans.

In de actieve zin staan onderwerp (de politie) en handeling (bespreken) aan het begin. Zo leg je de nadruk veel meer op ‘de politie’ en de ‘nieuwe maatregelen’.

Reden 6 – Stimuleren van actie

Actieve zinnen stimuleren de lezer of luisteraar om actie te ondernemen. Ook raak je veel sneller betrokken bij de boodschap.

• Passieve zin: Er wordt gezocht naar stewards voor de thuiswedstrijden van FC Eindhoven.
• Actieve zin: We zoeken stewards voor de thuiswedstrijden van FC Eindhoven.

Als de zin in de actieve vorm staat, word je veel meer aangemoedigd om je op te geven als steward.

Reden 7 – Verbetering van de schrijfstijl

Actief geschreven teksten zijn veel levendiger en boeiender, dan zinnen teksten met een aaneenschakeling van passieve zinnen. Actieve zinnen geven een tekst vaart.

• Passieve zin: Er wordt geconstateerd door de fysiotherapeut dat de voetballer achterloopt op zijn trainingsschema.
• Actieve zin: De fysiotherapeut constateert dat de voetballer achterloopt op zijn trainingsschema.

Je verbetert eenvoudig de schrijfstijl door de zin actiever te maken. De zin krijgt zo automatisch meer energie en vaart.

Reden 8 – Duidelijker verband tussen zinsdelen

In passieve zinnen is het verband tussen zinsdelen niet altijd in één oogopslag duidelijk. Bij actieve zinnen zie je dit verband veel sneller.

• Passieve zin: Het contract werd ondertekend door de speler nadat de voorwaarden waren overeengekomen door de club en zijn zaakwaarnemer.
• Actieve zin: De speler ondertekende het contract, nadat de club en zijn zaakwaarnemer het eens waren over de voorwaarden.

De actieve zin geeft de chronologie van de gebeurtenissen duidelijker weer. Voor jou als lezer of luisteraar is het nu veel eenvoudiger om de boodschap te volgen en te begrijpen.

Reden 9 – Positieve toon en houding

Actieve zinnen geven je communicatie een positieve impuls. Dat leest of luistert veel prettiger. Bij passieve zinnen ontbreekt die impuls, omdat de formulering veel algemener of afstandelijker is.

• Passieve zin: Er wordt verwacht dat er zich problemen met supporters zullen voordoen tijdens de risicowedstrijd.
• Actieve zin: We spelen in op mogelijke problemen met supporters tijdens de risicowedstrijd.

De actief geformuleerde zin creëert veel minder afstand. De proactieve toon en houding zijn direct merkbaar.

Reden 10 – Verbetering van de leesbaarheid

Effectieve, begrijpelijke communicatie vraagt om actief taalgebruik. Passieve zinnen zijn minder goed te volgen en dus ook te begrijpen.

• Passieve zin: Er wordt besloten om de speelwijze aan te passen door de trainer en zijn assistent.
• Actieve zin: De trainer en zijn assistent passen de speelwijze aan.

De wollig geformuleerde, passieve zin leest moeilijker. Zo komt de boodschap minder duidelijk over. De actieve zin lost dit probleem op.

Actief schrijven: hulp nodig om lijdende vorm te beperken?

Heb je alle 10 bovenstaande redenen gelezen? En begrijp je nu waarom de actieve vorm in heldere communicatie de voorkeur krijgt. Je begrijpt actief geschreven teksten sneller. Zo komt de boodschap beter ook. Op papier klinkt actief schrijven eenvoudig. De praktijk is niet zo simpel.  Ook hier geldt: oefening baart kunst. Kom dus uit je spreekwoordelijke hangmat en ga aan de slag. Heb je hulp nodig? Als ervaren copywriter klim ik graag in de pen voor een actieve tekst. Interesse? Bel (06) 53 22 60 82 of vul het contactformulier in om een afspraak te maken.