Storytelling: persoonlijke verhalen zitten onderhuids

Als één term de gemiddelde conversatie tijdens een netwerkdiner kort samenvat, is het wel ‘oppervlakkigheid’. Laatst moest ik  tijdens het hoofdgerecht moeite doen om een geeuw te onderdrukken, zo saai en eentonig was het verhaal waar ik noodgedwongen naar moest luisteren. Het woord ‘verhaal’ in deze omschrijving heeft niks met storytelling te maken. Beter is het om te spreken van een opsomming van droge feiten, algemeenheden en containerbegrippen. De hoogste tijd om het ambacht van storytelling of verhalen vertellen in ere te herstellen. Durf een laag dieper te gaan dan de oppervlakte. Echte, persoonlijke verhalen zitten onderhuids. En geloof me of niet: zo’n onderhuids verhaal is leuker om naar te luisteren. En het beklijft nog beter ook.

Liefde voor voorlezen en vertellen

Storytelling of verhalen vertellen zit in onze genen. Ook in die van mij. Als klein kind hing ik aan mijn moeders lippen als ze ’s avonds op de rand van mijn bed voorlas uit het grote sprookjesboek van Grimm of de kinderbijbel van Evert Kuijt. Of als ze de volgende ochtend aan de ontbijttafel vertelde hoe een aflevering van Peyton’s Place of Bonanza afgelopen was. Nu ik zelf vader ben, neem ik voor verhalen vertellen ruimschoots de tijd. Mijn zoontje Julian en dochtertje Annabel  genieten ervan als ik voorlees uit ‘Pluk van de Pettenflat’ van Annie M.G. Schmidt, ‘Rupsje Nooitgenoeg‘ van Eric Carle of ‘Koen Kampioen’ van Fred Diks. En hun blauwe oogjes worden groter en groter als ik zelfverzonnen verhaaltjes voordraag over de ‘grote, enge, gevaarlijke neuzenbijter’. Of als ik vertel over het kattenkwaad dat ik vroeger met vriendjes uit de buurt uithaalde.

Inwisselbare verhalen

Terug naar de netwerkbijeenkomst. Mijn tafelgenoot was nog steeds aan het woord. Hij sprak over het belang van maatwerk. Hij had passie voor een prachtig vak. En niet te vergeten: hij leverde kwaliteit. En dat alles voor een concurrerende prijs. Plotseling kreeg ik een déjà-vu. Had één van mijn tafelgenoten tijdens het voorgerecht dit verhaal ook al niet verteld? Naar wie zat ik nou te luisteren: een NLP-coach, een gerechtsdeurwaarder, een specialist in werving & selectie, een websitebouwer of een financieel adviseur? Ik wist het niet meer. Sommige verhalen zijn blijkbaar inwisselbaar, zonder dat je in de gaten hebt dat iemand anders het woord voert. Wat een gemiste kans, dacht ik. Sommige ondernemers praten in containerbegrippen, zijn het liefst continu aan het woord en stellen geen enkele vraag. Hoe kunnen we elkaar nu beter leren kennen? Een ideaal moment om de kracht van storytelling te demonstreren.

Baboesjka poppetjes als metafoor voor storytelling

Voor hetzelfde netwerkdiner had ik een set Baboesjka poppetjes meegenomen. Bij elke bijeenkomst hang ik mijn Elevator Pitch op aan een metafoor. Het verhaal achter deze Russische poppetjes laat zich nu raden.  Ik vertelde dat de gemiddelde ondernemer bij netwerkbijeenkomsten zich zo oppervlakkig presenteert. Terwijl ik de poppetjes één voor één uit elkaar haalde, ging ik verder. Echte persoonlijke verhalen zitten een laag dieper. Het is de kunst om die aan te spreken. Dat gaat niet vanzelf. Soms moet je prikkelen, schuren en doorvragen voor een bevredigend resultaat. Mijn tafelgenoot pikte de boodschap op toen ik hem vroeg: ‘Waar komt jouw liefde voor cijfers en boekhouden vandaan?’ Hij begon te lachen  en antwoordde: ‘Van mijn moeder. We hadden het vroeger niet breed thuis. Dankzij haar talent voor boekhouden ben ik nooit iets tekort gekomen.

Dubbel plezier van een goed verhaal

Enkele weken later ontmoette ik de boekhouder bij een andere bijeenkomst. Hij gaf me een hand en bedankt me voor mijn storytellingtips van de vorige keer. Geïnspireerd door de levenslessen van zijn moeder begon hij hartstochtelijk te vertellen over zijn werk als administrateur. ‘Als je van mij een dubbeltje krijgt: wat heb je dan het liefst’, vroeg hij. ‘Een dubbeltje op z’n kant. Een dubbeltje dat je 3 keer om moet draaien. Of een dubbeltje dat alle kanten op kan rollen?’ Ik wist niet wat ik hoorde: zijn kille verhaal  was veranderd in een warme, persoonlijke ontboezeming. Ik begon te lachen en gaf hem een compliment. ‘Van een goed verhaal heb je dubbel plezier’, zei ik. ‘Leuk om te vertellen en leuk om naar te luisteren. Je bent een snelle leerling van een beproefde methodiek: storytelling werkt echt. Ook voor je Elevator Pitch.’